Ciechocin

Wieś nad rzeką Drwęcą, kiedyś na samej granicy z Prusami. Stacja straży granicznej. Niegdyś własność biskupów kujawskich, którzy wystawili tu w XVI w. zamek i w nim w porze letniej zamieszkiwali. Obok dawnego zamku kościół murowany pw. Św. Małgorzaty, Panny i Męczennicy, z dosyć wysoką wieżą/dzwonnicą.

Erekcja parafii prawdopodobnie przed 1203 r., ponowna w 1771 r. Do 1925 r. należała do diecezji płockiej, obecnie w obrębie diecezji włocławskiej.

Istniejący kościół został w 1891 r. gruntownie odnowiony z przekształceniem wnętrza w duchu neogotyckim i nadbudową wieży krytej blachą miedzianą. Budowla bez wyraźnego stylu, częściowo z cegły, częściowo z kamienia, pokryta w 1976 r. blachą miedzianą. Wnętrze korpusu rozdzielone na trzy nawy ośmioma neogotyckimi słupami, zapewne z 1891 r., dźwigającymi drewniane ostrołukowe arkady, w nawie głównej pozorne sklepienie kolebkowe, w bocznych stropy płaskie. Boczne ołtarze drewniane, renesansowe z ozdobami rokokowymi. Tron dla Najświętszego Sakramentu to dawny ołtarz barokowy. Ołtarz posoborowy i ambona granitowe.

Krzyż przenośny z 1650 r. Prospekt organowy z ok. 1750 r., chór muzyczny z drugiej połowy XIX w. Dzwony z okresu po II wojnie światowej. W czasie II wojny światowej zabrano 2 dzwony i zniszczono wieżę.

Na początku XXI wieku przeprowadzono liczne remonty kościoła. W 2004 r. remont wieży kościoła. W 2005 r. remont zakrystii i prezbiterium. W latach 2006-2008 wykonano renowację północnej, południowej i wschodniej strony korpusu kościoła. Ustabilizowano mury i naprawiono pęknięcia korpusu kościoła. Odtworzono pierwotna malaturę prospektu organowego. Ostatnim etapem remontu były prace konserwatorskie przy sklepieniu nad nawą główną kościoła wzmocniono powierzchnię tynku, ustabilizowano pęknięcia i rozwarstwienia i na tak przygotowaną powierzchnię utrwalono pierwotną malaturę. Kościół częściowo odwodniono. 

Krzyże przydrożne i kapliczki: Ciechocin - krzyż przy plebanii, betonowy, przetrwał okupację; figura Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus postawiona z wdzięczności za to, że nie rozstrzelano księdza podczas I wojny światowej, zdjęta z cokołu i przechowana przez okupację; kapliczka przy kościele z figurą Najświętszego Serca Jezusa; Nowa Wieś - kapliczka z figurą Matki Bożej; Miliszewy – 2 krzyże, kapliczka Najświętszego Serca Pana Jezusa, 2 kapliczki z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Częstochowskiej; Małszyce i Łążynek – 2 kapliczki maryjne. 

Historia kościoła parafialnego 

Budowę kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Małgorzaty, rozpoczęto  prawdopodobnie przez Zbyluta z Gołańczy w drugiej połowie XIV wieku. Świątynia usytuowana na zachód od dworu, pierwotnie reprezentowała styl gotycki. Zbudowany na planie wydłużonego prostokąta, trójnawowy z wnętrzem przebudowanym w stylu neogotyckim, jednak uległy one zatarciu.

Murowany z kamieni narzutowych i cegły z narożnymi przyporami, przybudówki ceglane Usytuowany jest na wysokiej skarpie nad Drwęcą, w pobliżu dawnego dworu biskupów kujawskich. Kościół parafialny św. Małgorzaty,  gotycki, wzniesiony na początku XIV w. W pierwszej wersji bezwieżowej z kruchtą południową, wyskokowymi portalami i oknami pierwotnie tylko od strony południowej. Zakrystia zlokalizowana była po stronie wschodniej, a w jej miejscu w XVIII wieku postawiono znacznie większą z mansardowym dachem. Takie usytuowanie mogło być spowodowane ukształtowaniem terenu, gdyż kościół stoi wzdłuż krawędzi doliny rzeki Drwęcy. Świątynię przebudowywano w 1891 roku, dzięki czemu uzyskała barokową zakrystię i częściowo przekształcone wnętrza w stylu neogotyckim. Kościół kamienny, salowy, z kwadratową wieżą od zachodu dobudowaną w 1865 r. Budowla bez wyraźnego stylu, częściowo z cegły, częściowo z kamienia, pokryta w 1976 roku blachą miedzianą.

Wnętrze korpusu rozdzielone w 1891 roku ośmioma neogotyckimi kolumnami. Na zewnątrz opięty w narożach i połowie ściany północnej trójskokowymi szkarpami. Zakrystia i kruchta dobudowana lub przebudowana w XVIII wieku. Mogło to nastąpić w czasie wojny północnej 1700-1721. Jak podają wizytacje z roku 1710-1711 kościół uległ pożarowi, a okazałe zabudowania parafialne zostały zniszczone przez Szwedów.

Wystrój  późnobarokowy z XVIII w. Boczne ołtarze drewniane, renesansowe z ozdobami rokokowymi. Tron dla Najświętszego Sakramentu to dawny ołtarz barokowy. Posoborowy ołtarz i ambona granitowe. Krzyż przenośny z 1650 roku. Wysokim poziomem artystycznym wyróżnia się pacyfikał barokowy z XVIII wieku, sygnowany przez Marcina, nadwornego złotnika biskupów włocławskich. Organy - prospekt organowy pochodzi z około 1750 roku, a chór muzyczny datuje się na drugą połowę XIX wieku. Dzwony kościelne z okresu po II wojnie światowej (starsze zostały skradzione przez Niemców). Ołtarz główny przedstawia obraz Matki Bożej Różańcowej z Dzieciątkiem, w obramowaniu znajduje się kilka plakietek wotywnych. W górnej kondygnacji znajduje się św. Mikołaj. Ołtarz zdobią rzeźby św. Pawła, św. Antoniego z Dzieciątkiem oraz dwa anioły. Dwa ołtarze boczne, późnobarokowe św. Walentego i Jezusa Ukrzyżowanego. Kościół ogrodzony jest murem z bramą z XVIII w

Źródła:

1. Katalog Zabytków Sztuki, t. XI, z.6, Powiat golubsko-dobrzyński, opr. T. Chrzanowski i M. Kornecki, Warszawa 1973.
2. Kajzer L., Horonziak A., Budownictwo obronne ziemi dobrzyńskiej. Wstęp do badań. Włocławek, 1995.
3. Metz A., Pakulski J., Ziemia dobrzyńska,Corpus Inscriptionum Poloniae, t.4, z.2, Włocławek 1987.
4. Kujawski W., Repetorium Ksiąg Wizytacji diecezji Kujawsko-Pomorskiej Przedstawionych w Archiwum Diecezyjnym we Włocławku, cz. 2, Wizytacje XVIII wieku, z.1: Wizytacje z pierwszej połowy XVIII wieku, Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 1999, t.71
5. Górski Kazimierz, Z dziejów parafii Ciechocin. – Włocławek, 2012, 180 s.

Kapłani spoczywający na cmentarzu: ks. Szymon Żmijewski (1800-1877)- tablica w zakrystii), ks. Wacław Szefler (1841-1886), ks. Stanisław Laskowski (1873-1932), ks. Józef Turczynowicz (1867-1938), ks. Wacław Rostek (1905-1992).

Proboszczowie i administratorzy parafii w XX i XXI wieku: ks. Lucjan Bańkowski (1895-1901), ks. Eustachy Grochowski (1901-1904), ks. Karol Świerkowski (1904-1907), ks. Albin Grzybowski (1907-1913), ks. Stanisław Laskowski (1913-1932), ks. Józef Turczynowicz (1932-1938), ks. Józef Markowski (1938-1945), ks. Stanisław Rembowski (1945-1954), ks. Wacław Rostek (1954-1965), ks. Józef Pełka (1965 1999), ks. Kazimierz Górski (1999-2021), ks. Krzysztof kamiński (od 2021 r.)

Z parafii pochodzą: ks. Jan Lipiński (w. 1960), ks. Andrzej Działdowski (w. 1992), ks. Łukasz Kołodziejczak (w. 2020); s. Alicja (s. Tymotea) Boniecka SMMM (p.z. 1959), s. Irena Kończalska, westiarka (p.z. 1964), s. Józefa Kończalska, westiarka (p.z. 1964), s. Mariola Teresa (Idalia) Dąbrowska ZSNM.

Miejscowości, ulice należące do parafii: Ciechocin, Kujawy, Nowa Wieś, Miliszewy, Małszyce, Łążynek

Liczba mieszkańców: około 2000 osób.

Parafia Ciechocin, opis z 1819 r.

Na stronie internetowej można znaleźć opis Parafii Ciechocin z 1819 r.

http://www.szpejankowski.eu/index.php/parafie-i-dekanaty/187-parafia-ciechocin.html

PARAFIA CIECHOCIN
opis z 1819 roku

Parafia Rzymskokatolicka pw.św.Małgorzaty w Ciechocinie nie doczekała się jeszcze swojej monografii. Szerzej oceniając, również i gmina Ciechocin w obecnym powiecie golubsko-dobrzyńskim, traktowana jest przez regionalistów, wydawać by sie mogło, trochę po macoszemu.

W celu nadrobienia tych zaległości autor rozpoczął kwerendę, co już zaprocentowało nowymi odkryciami archiwalnymi, które pozwalają na opisy dziewiętnastowiecznych zdarzeń na tym skrawku ziemi dobrzyńskiej.

W prezentowanym tekście ujęto fragment nieznanego dotąd opisu parafii w Ciechocinie sporządzonego 18 lipca 1819 roku.

Na pozostałe nowości przyjdzie jeszcze czas i zapewne właśnie to miejsce w sieci będzie miejscem ich premiery.

Prezentowany poniżej protokół zawiera niezwykle cenne informacje i również dla genealogów np. wykaz miejscowości przynależnych do parafii. Jednakże najcenniejszą i zarazem dość przewrotną jest informacja, która rozwiewa dotychczasowe wątpliwości w kwestii przynależności parafialnej mieszkańców Elgiszewa. Sprawa dotyczy poddanych pruskich zamieszkujących na terenie parafii Chełmonie, którzy mogli występować w księgach metrykalnych parafii ciechocińskiej!

W oparciu o dotychczasowe ustalenia, powyższy stan mógł trwać nawet do połowy XIX wieku, tj. do czasu podjęcia przez zaborców pierwszych przedsięwzięć organizacyjnych w celu uszczelnienia granicy rosyjsko-pruskiej.

Zainteresowanych obecnym wyglądem kościoła parafialnego w Ciechocinie odsyłam do strony UM Ciechocin.

http://www.ciechocin.pl/114,kosciol-parafialny-w-ciechocinie.html

Redaktor, grudzień 2014 r.

Źródło: AGAD, Akta Komissyi Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Działo sie na gruncie w plebani dnia 18go lipca 1819 roku.

Niżej podpisani do spraw maiątku duchownych delegowani komisarze przybywszy do wsi Ciechocin w parafii swey, obwodzie lipnowskim, województwie płockim sytuowaney w ktorej kościoł parafialny exystuie uczynili spis maiątku do tegoż kościoła należnego, stosownie do instrukcyi z dnia 15 kwietnia i 7go października 1817 roku [...]

Opis kościoła parafialnego w Ciechocinie będącego

Kościół murowany maiący łokci 35, szerokości łokci 22, Wewnątrz filary i sufit drewniany. Mury onego w części porysowane reparacji potrzebuje znacznej.
Cmentarz wedle niego wokoł murowany.

Sprzęty kościelne

Sprzęty należyć do wewnętrznego ukształcenia kościoła, iako i aparaty w zakrystyi znajduiące się są obięte wizytą czyli: opisem dziekana podwoynie ułożoną, ktora nastąpiła w dniu 13 lipca r.b. i takowa przez delegowanego komisarza podpisa iest.

Opis zabudowania na probostwie

Plebania drewniana w szachulec, dachówką pokryta, liczy izb 3, z których dwie dla mieszkania Proboszcza, a iedną z komorą naprzeciw dla czeladzi Plebana, ta cała znaczney potrzebuie reperacyi, przy tey plebani są ogrody jarzynowe i w dwoch mieyscach sadki fruktow.

Stodoła o trzech klepiskach, przez teraźnieyszego proboszcza przestawiona przed lat osmiu lecz iuż w słupach reperacyi potrzebuiąca, i w cwelach.

Szopa dla bydła, chlewy, staynia, owczarnia i spichrz to wszystko znaczney potrzbuie reperacyi.

Domow poiedynczych iest trzy, a podmurnych dwa, pod słomą, potrzebuiące znaczney reperacyi. W iednym mieszka wikariusz, w drugim organista, w trzech zaś mieści się i siedzi komornikow 5. Na odrobki i ogrody maią wszyscy przy tyle tym domom z gruntu plebańskiego też ogrody mieszkancom udzielone.

1. Kościoł parafialny w Ciechocinie ma obok siebie kościoły parafialne następuiące:

1mo. Na wschod Kościoł Golubski w Prusach, o milę iedną odległy w Diecezji Chełmińskiey, także i Nowogrodzki, to samo o milę dobrą odległy.

2do. Na południe kościoł parafialny w Czernikowie, o połtory milę odległy.

3tio. Na zachod kościoł parafialny w Dobrzejewicach odległy o milę iedną.

4to. Na pułnoc kościoł parafialny w Chełomoniu w Prusach, w Diecezyi Hełmińskiey o milę odległy.

1. Ludność tej parafii iest następuiąca

Męszczyznow dorosłych         519

Niewiast dorosłych                  481

Męszczyznow niedorosłych    197

Niewiast niedorosłych             196

Ogołem                                 1393

1. Do kościoła parafialnego w Ciechocinie należą wsie następuiące
2. Ciechocin mieiscowy
3. Młyn Dolnik mil 1/4
4. Młyn Gapa ditt 1/4
5. Młyn Sasionka ditt 1/8
6. Rumunek Koloszkowo ditt. 3/4
7. Rumunek Lelilewo ditt. 3/4
8. Wieś Łążynek ditt. 1/2
9. Wieś Małszyce ditt. 1/4
10. Wieś Mileszewy ditt. 1/2
11. Wieś Nowawieś ditt. 1/2
12. Rumunek Sąk Kościelny ditt. 3/4
13. Wieś Eligiszewo w Królestwie Pruskim do tuteyszej parafii, iako zaraz przyległą, za Drwęcą przy Ciechocinie w Dobrach Krolewskich
14. Wieś Młyniec z Rumunkami rożnego nazwiska odległe od kościoła mil 1 w Dobrach Komissyi Edukacyiney
15. Wieś Mirzyszek w tychże Dobrach Komissyi Edukacyiney odległe mil 1
16. Szpital drewniany słomą pokryty o 4 izbach z ktorych dwa dla ubogich w liczbie osob 4 będących z jałomużny żyiących są przeznaczone.

Drugie zaś dwie izby Jaśnie Wielmożny Proboszcz nie mogąc się doczekać szkołki parafialney przez gorliwość swoją o naukę przeznaczył na tymczasową szkołkę dla uczących się dzieci i lokal dla nauczyciela.

1. Jest dom drewniany, słomą pokryty ze starej plebani dla organistego będącego bez funduszu przez księdza Proboszcza postawiony.

Nadmienia się, iż we wsi Młyniec iest kaplica pojezuicka przy ktorey ksiedza niemasz, ani funduszu dla niego, possessor tylko obowiązany iest kosztem swoim sprowadzać sobie księży na odpusty.

Kaplica ta znacznie nadruynowana reparacyi znaczney potrzebuyąca, ktorą zarządzać przedsięwziął tamteiszy possessor. Ksiądz proboszcz wiedząc iż dzwonienia za zmarłych, i na Paniene są przesądem dla Parafialnego Kościoła i przekonanie, iż ważne nadużycia przy tey kaplicy dzieią się, wnosi iż by Ja swej Exystency nadał niemiatu, a Reqwizyta i sprzęty iako oranty, dzwonki etc., które są reyestrem w dwoch exemplarzach spisanym ( z ktorych ieden zostaie się u possessora, a drugi u księdza Proboszcza w plebani) iż by te tu do Ciechocina do koscioła przeprowadzone były.

Delegowani komissarze dowiedziawszy się że przy tey kaplicy i nadużycia dzieią się i w nabożeństwie schodzącym się ludziom za: wad i nieregularność, i dla braku Xsięży i dla zapewnionego przez possessora Xięży sprowadzenia na odpusty, a w skutku samym niemi: sicionego dażą swą opinią: iż raz kaplica dla zwyż nadmienionych nadużyciow uchilona była.

Tym sposobem protokoł ukończony, takowy Xsiądz Proboszcz podpisze.

Xsiądz Tomasz Herstopolski Proboszcz Ciechociński

J.Grzębski Komisarz Cywilny

ARCHIWALNE KSIĘGI METRYKLANE

http://www.szpejankowski.eu/index.php/metryki-wykazy-osob/102-indeksacja.html